براستی فلسفه تحریم ربا در دین اسلام چه می باشد چه دلیل منطقی و عقلانی برای این تحریم وجود دارد؟ آیا اعتقاد به این تحریم پایه های علمی و فکری محکمی بر خوردار است؟
به نظر ما فلسفه تحریم ربا فلسفه قبول ریسک در فعالیت های اقتصادی است. به نظر ما از لحظه ای که کسی به امید کسب سود،پولی را در فعالیت اقتصادی وارد میکند،باید منتظر قبول خطرات این سرمایه گذاری هم باشد. برای کسب سود از پول لازم است که ابتدا این پول تبدیل به یک کالا گردد و از طریق فروش یا اجاره و یا سرمایه گذاری آن کالا سودی حاصل گردد بدیهی است که در این فرایند سود از قبل تعیین شده ای وجود ندارد و حتی احتمال زیادی وجود دارد که سر مایه گذار در این مسیر متقبل خسارت و ضرر و زیان گردد.
در اسلام این اعتقاد وجود دارد که اگر قرار است یک فعالیت اقتصادی با تکیه بر پول یک فرد و تلاش فردی دیگر صورت پذیرد این دو عامل اقتصادی باید در سود و زیان یکدیگر شریک باشند. اینکه یک فرد تنها پول بدهد و طلبکار سود آن باشد و در ضرر احتمالی شریک نگردد مورد قبول اسلام نمی باشد.
به نظر ما اسلام با کسب سود از پول مخالف نیست بلکه اسلام مخالف کسب سود از پول بدون در نظر گرفتن ریسک کسب سود از آن است. و در این راستا عقود اسلام برای تعیین چهارچوبه ای در جهت چگونگی تقسیم سود بین عامل و سرمایه گذار قرار داده شده اند. بدیهی که در این عقود اگر کسب و کار متقبل زیان گردد زیان حاصله نیز بین طرفین به همان نسبتی که قرار بود سود توزیع گردد باید تقسیم گردد. و اگر در این فرایند اصل پول نیز از بین برود، البته عامل کار ضامن نمی باشد.
اما در اسلام یک عقد دیگر هم وجود دارد که در راستا کسب سود از پول طراحی نشده است. در این عقد اساس کار قرض دهنده بر کسب سود نیست بدیهی است که در این صورت قرض گیرنده ضامن است و حتی در صورت ضرر و زیان اقتصادی باید اصل پول را بر گشت دهد.
انچه گفتیم فلسفه تحریم ربا بود.
اما این تحریم در وادی اندیشه بسیاری از اقتصاد دانان اسلامی را به یک نتیجه نامقبول رسانده است که در اقتصاد اسلامی بازار پول جدا و مستقل از سایر بازار ها مشروعیت و مقبولیت دینی ندارد.
آنها استدلال می کنند که طراحی یک بازار بدون طراحی سود برای آن انجام شدنی نیست و چون در اقتصاد اسلامی سودی برای پول جدا از عقود اسلامی مقبول نیست و این عقود هم عملاً بازار پول را به سایر بازار ها وابسته می کنند بنابر این امکان طراحی یک بازار پول مستقل اسلامی غیر ممکن و غیر قابل تصور است.
ما با این نتیجه گیری البته موافق نیستیم . ما معتقدیم تحریم ربا در اسلام به معنی تحریم بازار پول مستقل اسلامی نیست. ما معتقدیم که بر پایه عقود اسلامی خاصی که بازار پول را به سایر بازار ها وابسته نکنند می توان یک بازار پول مستقل غیر ربوی طراحی کرد.
البته تنها عقداسلامی که بر پایه آن می توان یک بانکداری مستقل اسلامی طراحی کرد همانا قرض الحسنه اسلامی است. تلاش ما بر آن است که چگونگی ایجاد یک بازار پول مستقل و پر رونق اسلامی را بر پایه قرض الحسنه تبیین کنیم. و به صاحب نظران این عرصه معرفی کنیم و برای اجرای آن از تقاضای کمک کنیم.
امیدوارم که خداوند ما را در این راه موفق بدارد.
